« خمارى » « 1 » است . قريب به آن ده ، بقعه‌اى است از سنگ كه گويند قبر مادر سليمان است ؛ امّا بنابر آنچه مورّخين فرنگستان را عقيدت است ، آن مقبرهء پادشاهى است كه نام آن ، كورش « 2 » بوده ( و آن را چتريش نيز ناميده‌اند ) ؛ از سلاطين عجم و به تاريخ ايشان ، 2450 سال قبل از اين زمان ، سلطنت داشته و سليمانى كه اين بقعه را نسبت به مادر آن مىدهند ، معلوم ما نيست كه كدام سليمان باشد ؛ بر فرضى كه مقصود ، سليمان نبى ( ع ) بوده باشد نيز معلوم نداريم كه مادر آن جناب در اينجا مدفون باشد . به هر حال بناى آن بقعه ، از سنگهاى بسيار بزرگ است ؛ هر سنگى به قدر 2 ذرع و 3 ذرع طول و عرض بر روى يكديگر نهاده ، بقعه‌اى ساخته‌اند . [ مقبرهء كورش ] : [ 229 f ] وضع بنيان آن بقعه : بنيانش مربّع ، فى الجمله مستطيل است و آن شش طبقه است بطور مدرّج « 3 » : طبقهء اوّل : طولش دوازده ذرع و نيم است ؛ عرض آن ، يازده ذرع و نيم ؛ ارتفاع ، يك ذرع و نيم . طبقهء دوم : از طبقهء اوّل ، هر ضلعى يك ذرع كمتر است ؛ همچنين از هر طبقه ، يك ذرع از عرض و طول كم مىشود ، تا طبقهء ششم ؛ آن طبقه هفت ذرع و نيم است ؛ عرضش شش ذرع و نيم . امّا ارتفاع طبقهء دوم و سيّم ، هر كدام يك ذرع ؛ و ارتفاع طبقهء چهارم و پنجم و ششم ، از نيم ذرع كمتر است . بر بالاى طبقات مذكوره ، بقعه‌اى است كه شش ذرع طول و پنج ذرع عرض دارد . ارتفاع بقعه ، چهار ذرع است و در جانبى از آن ، چند سوراخ گذارده‌اند و سقف آن ، از طرف بيرون ، بطور شيب بامى است و در سمت رو به شمال غربى آن بقعه ، درى است كه يك ذرع و نيم ارتفاع آن در است . خلاصه ، از طبقات مذكوره بالا رفته ، داخل بقعه شدم . آثارى در آن بقعه نيست ؛ الّا در طرف قبلهء آن ، محراب كوچكى تراشيده‌اند و آيات قرآنى در اطراف آن حجّارى كرده‌اند . پيش از اين گفتيم كه سقف آن ، از طرف بيرون ، بطور شيب بامى « 4 » است ؛ ولى از طرف درون ، مسطّح است ؛ لهذا از پشت اين سقف مسطّح اندرون تا زير مقعّر سقف بيرون ، مجوّف است به شكل مثلّث ؛ و آنجا ، محلّ دفن مرده بوده [ است ] ؛ و در زمانهاى

--> ( 1 ) . به ضمّ خاء معجمه و كسر حرف چهارم . ( 2 ) . حرف آخر ، شين معجمه است و به سين مهمله نيز گويند . و اين پادشاه را « سيرس » و « سائيرس » . نيز مىنامند . ( 3 ) . مكرّر گفته شد كه به معنى پايه پايه است . ( 4 ) . بامى است كه سقف آن ، از هر دو طرف سرازير باشد ، به شكل كومه .